Waarom vrouwen vaker een burn-out krijgen

christine-van-andel
10 juni 2021

Christine van Andel coacht in authentiek vrouwelijk leiderschap; hoe vergroot je je zelfvertrouwen en hoe geef je leiding vanuit jouw authentieke vrouwelijke kracht? In deze hoedanigheid komt ze nog wel eens vrouwen met een (naderende) burn-out tegen. Waarom krijgen vrouwen vaker een burn-out dan mannen? Waaraan herken je een naderende burn-out en hoe voorkom je dat je er een krijgt? Christine vertelt het in dit interview. 


Wat is een burn-out precies?

“Bij een burn-out ben je door langdurige stress zó uit je normale doen, dat vrijwel alles te veel is. Langdurige stress kan zich op verschillende manieren uiten: vermoeidheid, gevoel van uitputting, slecht slapen, prikkelbaarheid, niet tegen drukte of herrie kunnen, emotionele labiliteit, piekeren, je opgejaagd voelen, concentratieproblemen, vergeetachtigheid, haaruitval... Als een aantal van deze klachten lange tijd aanhoudt en je ook last hebt van gevoelens van moeheid en uitputting, dan spreken we van een burn-out.”

Waarom krijgen we een burn-out?

“Een burn-out krijg je niet zomaar en ook niet van de ene op de andere dag. Er gaat vaak een langere periode van stress aan vooraf. Hoewel vaak wordt gedacht dat stress tussen de oren zit, is het met name een fysiek probleem. Stress betekent letterlijk spanning en brengt je lichaam in een staat van alertheid: klaar voor actie. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt en je spieren spannen zich aan. Dat merk je wellicht niet eens, maar het gebeurt wel. En op zich is er niks mis met een beetje stress. Als iets spannend is, dan wil je ook alert zijn. Het wordt een probleem als je continu in een staat van alertheid bent en niet meer kunt ontspannen. Dan blijft de adrenaline hoog, ervaar je dus langere tijd stress en neemt de kans op een burn-out toe. Vaak gaat dit ongemerkt, terwijl mensen terugkijkend vaak wel kunnen zien waar het al 'mis' ging.”

Is er een verschil tussen burn-out bij mannen en bij vrouwen?

“Ja, als het gaat om het risico op een burn-out wel. Burn-out komt grofweg twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen, en dan met name bij vrouwen tussen de 35 en 39 jaar. Qua symptomen is er verder weinig verschil tussen mannen en vrouwen.”

Waarom krijgen vrouwen vaker een burn-out?

“Omdat spanning en stress bij vrouwen een andere lichamelijke reactie geeft. Puur doordat vrouwen een andere hormoonhuishouding hebben, nemen stresshormonen bij vrouwen minder makkelijk af en blijft de stress dus langer hangen. Dit kan een reden zijn waarom vrouwen een grotere kans hebben op een burn-out. Ik denk dat vrouwen ook meer kans lopen op een burnout omdat ze veel verschillende verantwoordelijkheden hebben. Denk aan werk, gezin, huishouden en sociale verplichtingen. Én omdat we het op alle fronten goed willen doen.”

Heeft het ook te maken met de natuurlijke aard van vrouwen?

“Ja, ook een aantal vrouwelijke persoonlijkheidskenmerken speelt een belangrijke rol: Ja-zeggen-niet-nee-zeggen, oftewel moeilijk grenzen kunnen aangeven, perfectionisme, controlegerichtheid, rechtlijnigheid in opvattingen en zeer betrokken zijn. Hier kunnen mannen natuurlijk net zo goed mee te maken hebben, maar dit zijn wel kenmerken die we vooral bij vrouwen zien. Ik zie dit ook veel bij de vrouwen met wie ik werk: het pleasen en gericht zijn op anderen, waardoor ze hun eigen grenzen niet (meer) bewaken, speelt heel vaak een rol bij burn-out. Maar ook een laag zelfbeeld en onzekerheid kunnen een rol spelen. Vaak is het een opeenstapeling van meerdere factoren, waardoor iemand het niet meer rond kan breien en uitvalt.”

Vrouwen moeten vaak ontzettend veel ballen tegelijk in de lucht houden. Werk, gezin, huishouden. Zouden mannen niet ook vaker een burn-out krijgen als ze thuis meer taken kregen?

“Het klopt dat vrouwen vaak meer verantwoordelijkheden thuis hebben. Tegelijkertijd is maar de vraag of, als mannen meer van die taken zouden oppakken, mannen dan eerder een burn-out zouden krijgen. Vrouwen willen vaak alles goed doen, terwijl mannen daar over het algemeen makkelijker in zijn. Ook zijn vrouwen relationeler ingesteld, waardoor ze meer dingen in hun omgeving zien (de vuile was, een kind dat niet lekker in zijn/haar vel zit, een buurvrouw die wel een luisterend oor kan gebruiken) en zich ook verantwoordelijk voelen om daar iets aan te doen. Mannen kunnen in de regel veel beter tijd voor zichzelf nemen en de boel de boel laten. Bijvoorbeeld als ze thuiskomen uit hun werk eerst even rustig op hun telefoon het nieuws lezen. Vrouwen hebben ook die behoefte om iets voor zichzelf te doen, maar voelen zich verantwoordelijk, of zelfs verplicht, om eerst te koken, het speelgoed op te ruimen en een was in de wasmachine te doen."

"Dus ook al zouden mannen meer van die taken op zich nemen (wat natuurlijk al een stuk meer gebeurt dan vroeger), dan nog hebben vrouwen nog een grotere kans op een burn-out, mede ook door het verschil in hormoonhuishouding dat ik hiervoor al schetste en doordat ze zich dingen vaak persoonlijker aantrekken. Mannen zijn over het algemeen iets abstracter en kunnen dingen makkelijker loslaten. Vrouwen hebben de neiging meer te piekeren, mannen gaan sneller over tot actie. Maar stress is vooral heel persoonlijk. Waar de een stress van krijgt, draait de ander misschien zijn of haar hand niet voor om. Dat heeft niks te maken met of je een man of een vrouw bent, maar veel meer met hoe je als mens in elkaar zit en welke overtuigingen je hebt. Op het moment dat die overtuigingen niet helpend zijn (bijvoorbeeld de gedachte: het lukt me ook nooit om iets af te maken), dan is het handig om daar, bijvoorbeeld door middel van coaching, verandering in te brengen.”

Wat zijn dé signalen waaraan je een naderende burn-out kunt herkennen, ook al is die nog ver weg?

“Het belangrijkste signaal is het gevoel van 'opgebrand' zijn en niet makkelijk meer kunnen ontspannen. Als steeds meer dingen energie kosten en steeds minder dingen je energie geven, dus als de balans tussen die twee zoekraakt, dan mag je al aan de bel trekken. Want dan zit je waarschijnlijk al op je reservebatterij. Wat de meeste mensen doen is juist een tandje bijzetten als ze het gevoel hebben dingen niet meer onder controle te hebben. Het sporten en avondje met vriendinnen schieten er het eerste bij in en daarmee dus de oplaadmomenten. Terwijl die zo cruciaal zijn! Ook veranderingen in eet-en drinkgedrag kan een signaal zijn. Bijvoorbeeld net wat vaker een wijntje pakken om jezelf te belonen voor die zware dag. Dat is een keer niet erg, maar 3x in de week of elke avond is wel een belangrijk signaal.”

Heb je tips voor vrouwen die het gevoel hebben dat ze te veel op hun bord hebben?

“Kijk eerst eens welke ontspanningsmomenten je in de loop van de tijd bent gaan schrappen en breng die weer terug in je agenda. Lunch je achter je bureau en ga je 's avonds nog een uurtje langer door? Geef jezelf dan toestemming om op die momenten weer te ontspannen. Bespreek het ook thuis en op je werk. Bedenk eerst zelf waarmee de ander jou zou kunnen helpen, bijvoorbeeld dat je partner een keer (extra) kookt of de kinderen haalt. Of vraag aan je collega of je leidinggevende om een project bij je weg te halen of werk anders te verdelen. Maak kenbaar dat het op dit moment te veel voor je is en waar je behoefte aan hebt.”

Dat kan best spannend zijn, zeker op je werk.

“Dat klopt, dit is vaak al moeilijk genoeg, maar wel heel belangrijk. Het gaat om je grenzen leren (her)kennen en aangeven. Veel mensen vinden dit lastig en willen vooral niet moeilijk doen. Maar als je eenmaal in een burn-out zit, ben je verder van huis én ben je nog minder van waarde. Want dat is vaak de angst die eronder zit, we willen niet waardeloos zijn. Maar als je het zover laat komen dan creëer je juist datgene waar je zo bang voor bent.”

Heb je tips voor werkgevers?

“Voor leidinggevenden (en collega's onderling) is er een belangrijke taak weggelegd om goed in de gaten te houden wat er bij mensen speelt. Zie je iemand alleen maar vermoeider raken, zich nog dieper in het werk storten? Ga dan het gesprek aan en vraag hoe de ander zich voelt en bied hulp aan. Weet dat veel mensen niet zullen toegeven dat het eigenlijk niet meer gaat of dat ze de controle aan het verliezen zijn, dus laat je niet te snel afpoeieren. Beschrijf wat je ziet en geef aan dat je je zorgen maakt. Durf zelf kwetsbaar te zijn en vertel bijvoorbeeld over wat je zelf hebt meegemaakt en wat je hierin herkent bij de ander. Dat biedt een veilige setting en geeft de ander ruimte om te vertellen wat er speelt.”

Een laatste tip voor wie nooit in een burn-out terecht wil komen?

“Vaak wordt er pas hulp gezocht en aangeboden op het moment dat mensen al zijn uitgevallen en het dus echt niet meer gaat. Dat is zonde. Ik werk veel met vrouwen aan bijvoorbeeld het vergroten van zelfvertrouwen, grenzen kunnen aangeven en inzicht krijgen in wat ze nou echt belangrijk vinden, dat ze zich daardoor al krachtiger voelen en dus meer aankunnen. Op die manier kom je al minder snel in de gevarenzone, want je durft veel sneller je grenzen aan te geven. Dit is veel makkelijker te bereiken als iemand niet in een burn-out zit, want eenmaal in een burn-out is er zo veel meer werk te doen om iemand eerst maar eens hersteld te krijgen en op het 'oude niveau' terug te laten komen. Laat staan dat je met iemand kan gaan werken aan ‘verbetering’. Dat duurt per definitie een stuk langer. Met andere woorden: veel mensen komen pas in actie als er echt een probleem is en ze niet anders meer kunnen. Maar de win zit er juist in als je veel eerder al in actie komt. Kijk naar de dingen die je anders wilt, naar hoe je je zou willen voelen, en ga daarmee aan de slag. Doe dit juist als je nog energie hebt!”

Deel dit artikel op social media

Gerelateerde artikelen